บริการ / คดีล้มละลายและฟื้นฟูกิจการ
โอนทรัพย์ก่อนล้มละลาย เพิกถอนได้ย้อนหลังแค่ไหน
ลูกหนี้ที่รู้ตัวว่ากำลังจะไปไม่ไหวมักจ่ายเจ้าหนี้บางรายก่อน หรือโอนทรัพย์ให้คนใกล้ชิด กฎหมายล้มละลายมองย้อนหลังกลับไปได้ และมองย้อนได้ไกลกว่าเมื่อผู้รับเป็นคนใน
การให้เจ้าหนี้รายหนึ่งได้เปรียบ
พระราชบัญญัติล้มละลาย พุทธศักราช 2483 มาตรา 115 วรรคหนึ่งกำหนดว่า การโอนทรัพย์สินหรือการกระทำใด ๆ ซึ่งลูกหนี้ได้กระทำหรือยินยอมให้กระทำในระหว่างระยะเวลาสามเดือนก่อนมีการขอให้ล้มละลายและภายหลังนั้น โดยมุ่งหมายให้เจ้าหนี้คนหนึ่งคนใดได้เปรียบแก่เจ้าหนี้อื่น ถ้าเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์มีคำขอโดยทำเป็นคำร้อง ศาลมีอำนาจสั่งเพิกถอนการโอนหรือการกระทำนั้นได้
หนึ่งปีเมื่อผู้ได้เปรียบเป็นบุคคลภายใน
มาตรา 115 วรรคสองกำหนดว่า ถ้าเจ้าหนี้ผู้ได้เปรียบเป็นบุคคลภายในของลูกหนี้ ศาลมีอำนาจสั่งเพิกถอนการโอนหรือการกระทำตามวรรคหนึ่งที่ได้กระทำขึ้นในระหว่างระยะเวลาหนึ่งปีก่อนมีการขอให้ล้มละลายและภายหลังนั้น การจ่ายคืนเงินกู้ให้ญาติหรือกรรมการก่อนล้มละลายจึงถูกมองย้อนหลังได้ไกลกว่าการจ่ายให้เจ้าหนี้การค้าทั่วไปถึงสี่เท่า
ข้อสันนิษฐานในคดีฟื้นฟูกิจการ
ในกระบวนการฟื้นฟูกิจการ มาตรา 90/40 วางข้อสันนิษฐานไว้ให้ด้วย คือการขอให้ศาลเพิกถอนการฉ้อฉลตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์นั้น ถ้านิติกรรมที่ขอเพิกถอนเกิดขึ้นภายในระยะเวลาหนึ่งปีก่อนวันยื่นคำร้องขอและภายหลังนั้น หรือเป็นการทำให้โดยเสน่หา หรือเป็นการที่ลูกหนี้ได้รับค่าตอบแทนน้อยเกินสมควร ให้สันนิษฐานไว้ก่อนว่าเป็นการกระทำที่ลูกหนี้และผู้ที่ได้ลาภงอกแต่การนั้นรู้อยู่ว่าเป็นทางให้เจ้าหนี้ต้องเสียเปรียบ
การขายในราคาต่ำผิดปกติ
ถ้อยคำว่าลูกหนี้ได้รับค่าตอบแทนน้อยเกินสมควรในมาตรา 90/40 อธิบายรูปแบบที่พบบ่อยที่สุดได้ตรง คือการโอนทรัพย์ให้คนใกล้ชิดในราคาที่ต่ำกว่าราคาตลาดมาก แล้วอ้างว่าเป็นการซื้อขายจริง ราคาที่ต่ำผิดปกติจึงไม่ใช่เพียงข้อสงสัย แต่เป็นข้อเท็จจริงที่กฎหมายผูกผลไว้ให้
ความเสี่ยงทางอาญาของลูกหนี้
มาตรา 164 กำหนดว่า ในระหว่างเวลาหนึ่งปีก่อนมีการขอให้ลูกหนี้ล้มละลาย หรือภายหลังนั้นแต่ก่อนมีคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์ ลูกหนี้ที่ยักย้าย ซุกซ่อน ทำลาย หรือเปลี่ยนแปลงสมุดบัญชีหรือเอกสารเกี่ยวกับกิจการหรือทรัพย์สินของตน จดข้อความเท็จ นำทรัพย์ที่ได้มาโดยเชื่อและยังไม่ชำระราคาไปจำนำจำนองหรือจำหน่าย หรือซุกซ่อนโอนทรัพย์สินของตนโดยทุจริต มีความผิดต้องระวางโทษปรับไม่เกินสองแสนบาท หรือจำคุกไม่เกินสองปี หรือทั้งปรับทั้งจำ
PREPARE
สิ่งที่ควรเตรียม
- รายการการโอนและการชำระเงินย้อนหลังอย่างน้อยหนึ่งปี
- เอกสารการโอนทรัพย์ พร้อมราคาที่ระบุไว้
- ความสัมพันธ์ระหว่างลูกหนี้กับผู้รับโอน
- การประเมินราคาตลาดของทรัพย์ที่โอน ณ เวลานั้น
- วันที่มีการขอให้ล้มละลาย
QUESTIONS
คำถามที่พบบ่อยในเรื่องนี้
จ่ายหนี้ให้เจ้าหนี้รายหนึ่งไปก่อนเพราะเขาทวงหนัก ผิดไหม
มาตรา 115 ไม่ได้ห้ามการชำระหนี้ แต่ให้ศาลเพิกถอนได้เมื่อการนั้นทำในสามเดือนก่อนมีการขอให้ล้มละลายและภายหลังนั้น โดยมุ่งหมายให้เจ้าหนี้คนหนึ่งคนใดได้เปรียบแก่เจ้าหนี้อื่น ประเด็นจึงอยู่ที่ความมุ่งหมาย ซึ่งพิสูจน์จากพฤติการณ์แวดล้อม เช่น สถานะการเงินขณะนั้นและลำดับที่เลือกจ่าย
โอนบ้านให้ลูกไปเมื่อสิบเดือนก่อน จะถูกเพิกถอนไหม
ถ้าผู้รับเป็นบุคคลภายในของลูกหนี้ มาตรา 115 วรรคสองขยายระยะเวลาที่ศาลเพิกถอนได้เป็นหนึ่งปีก่อนมีการขอให้ล้มละลาย ส่วนกรณีที่เป็นการให้โดยเสน่หาหรือได้ค่าตอบแทนน้อยเกินสมควร เป็นลักษณะที่กฎหมายผูกข้อสันนิษฐานไว้ในบริบทฟื้นฟูกิจการตามมาตรา 90/40 เรื่องแบบนี้จึงควรให้ดูเอกสารและราคาจริงก่อนสรุป
LAW
กฎหมายที่เกี่ยวข้อง
- พระราชบัญญัติล้มละลาย พุทธศักราช 2483 มาตรา 115, 90/40 และ 164
