ร่วมทุนแตกหัก ข้อสัญญาอนุญาโตตุลาการผูกใคร
เมื่อการร่วมทุนแตกหัก คู่กรณีมักคิดถึงข้อสัญญาอนุญาโตตุลาการเป็นอย่างแรก แต่ข้อสัญญานั้นตอบเพียงว่าใครจะชี้ขาด ไม่ได้ตอบว่าใครต้องรับผิดและรับผิดเท่าใด ซึ่งเป็นคำถามที่หนักกว่าในข้อตกลงที่ยังไม่ได้ตั้งบริษัท
เวทีกับความรับผิดเป็นคนละคำถาม
ข้อสัญญาอนุญาโตตุลาการกำหนดผู้ชี้ขาดและวิธีพิจารณา ส่วนความรับผิดมาจากลักษณะของข้อตกลงเอง ถ้าข้อตกลงร่วมทุนเข้านิยามตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1012 คือบุคคลตั้งแต่สองคนขึ้นไปตกลงเข้ากันเพื่อกระทำกิจการร่วมกัน ด้วยประสงค์จะแบ่งปันกำไร มาตรา 1025 ก็ให้ผู้เป็นหุ้นส่วนหมดทุกคนรับผิดร่วมกันเพื่อหนี้ทั้งปวงโดยไม่มีจำกัด ไม่ว่าจะระงับข้อพิพาทกันที่ใด
ใครถูกผูกด้วยข้อสัญญานั้น
ในการร่วมทุนที่ยังไม่ได้ตั้งนิติบุคคล คำถามว่าข้อสัญญาอนุญาโตตุลาการผูกใครบ้างไม่ได้ตอบง่ายเสมอไป เพราะผู้ที่เข้ามาเกี่ยวข้องในภายหลัง ผู้ที่ลงนามในเอกสารคนละฉบับ หรือบริษัทในเครือที่เข้ามาทำงานจริง อาจไม่ได้เป็นคู่สัญญาในเอกสารที่มีข้อสัญญานั้น การรวบรวมว่าใครลงนามในอะไรเมื่อใด จึงเป็นงานแรกก่อนตัดสินใจเรื่องเวที
กำหนดเวลาเมื่ออีกฝ่ายฟ้องศาล
ถ้าอีกฝ่ายเลือกฟ้องศาลแทนที่จะเสนอข้อพิพาทต่อคณะอนุญาโตตุลาการ พระราชบัญญัติอนุญาโตตุลาการ พ.ศ. 2545 มาตรา 14 ให้ฝ่ายที่ถูกฟ้องยื่นคำร้องขอให้ศาลจำหน่ายคดี ไม่ช้ากว่าวันยื่นคำให้การหรือภายในระยะเวลาที่มีสิทธิยื่นคำให้การ ในข้อพิพาทร่วมทุนที่มีเอกสารหลายฉบับและคู่กรณีหลายราย การตรวจว่าข้อสัญญาผูกใครให้เสร็จภายในกรอบนี้เป็นงานที่ต้องเริ่มทันที
สิ่งที่คำชี้ขาดตอบได้ และตอบไม่ได้
คำชี้ขาดผูกพันคู่กรณีในข้อพิพาทนั้น แต่ความรับผิดต่อเจ้าหนี้ภายนอกตามมาตรา 1025 เป็นความสัมพันธ์อีกชุดหนึ่งที่เจ้าหนี้ไม่ได้เป็นคู่สัญญาด้วย ผลของการชี้ขาดว่าฝ่ายใดต้องชดใช้ฝ่ายใดในระหว่างผู้ร่วมทุน จึงไม่ได้เปลี่ยนสิทธิของเจ้าหนี้ที่จะเรียกเอาจากผู้เป็นหุ้นส่วนคนใดก็ได้ การแยกสองชั้นนี้ออกจากกันตั้งแต่ต้นช่วยให้ตั้งความคาดหมายได้ตรง
สิ่งที่ควรทำตั้งแต่ตอนร่าง
เพราะข้อสัญญาอนุญาโตตุลาการตอบเรื่องเวทีอย่างเดียว สิ่งที่ควรเขียนคู่กันจึงเป็นสิ่งที่ตอบเรื่องความรับผิด ได้แก่โครงสร้างว่าจะตั้งนิติบุคคลรองรับหรือไม่ กลไกแบ่งผลตอบแทนที่ออกแบบไว้ให้ชัดว่าเป็นหรือไม่เป็นการแบ่งปันกำไรของกิจการร่วม และรายชื่อคู่สัญญาที่ผูกพันตามข้อสัญญานั้นให้ตรงกับผู้ที่ทำงานจริง
PREPARE
สิ่งที่ควรเตรียม
- ข้อตกลงร่วมทุนและเอกสารทุกฉบับที่ลงนามกัน
- ข้อสัญญาระงับข้อพิพาทและผู้ที่ลงนามในเอกสารนั้น
- รายชื่อผู้ที่เข้ามาเกี่ยวข้องภายหลังและฐานะของแต่ละราย
- หนี้ที่กิจการร่วมก่อไว้และเจ้าหนี้แต่ละราย
- หมายศาลและวันครบกำหนดยื่นคำให้การ ถ้าถูกฟ้องแล้ว
QUESTIONS
คำถามที่พบบ่อยในเรื่องนี้
ชนะในชั้นอนุญาโตตุลาการแล้ว เจ้าหนี้ยังมาเรียกจากเราได้ไหม
คำชี้ขาดผูกพันคู่กรณีในข้อพิพาทนั้น ส่วนมาตรา 1025 กำหนดความรับผิดของผู้เป็นหุ้นส่วนต่อหนี้ทั้งปวงของหุ้นส่วน ซึ่งเป็นความสัมพันธ์กับเจ้าหนี้ที่ไม่ได้เป็นคู่กรณีในชั้นอนุญาโตตุลาการ ผลของคำชี้ขาดจึงมีค่าในทางไล่เบี้ยระหว่างผู้ร่วมทุนกันเอง แต่ไม่ได้ตัดสิทธิเจ้าหนี้ที่จะเลือกเรียกจากผู้เป็นหุ้นส่วนรายใด
บริษัทในเครือที่ทำงานจริงไม่ได้ลงนามในสัญญาร่วมทุน
ข้อสัญญาอนุญาโตตุลาการผูกพันตามที่ตกลงกันไว้ในเอกสารที่มีข้อสัญญานั้น ผู้ที่ไม่ได้เป็นคู่สัญญาจึงเป็นประเด็นที่ต้องพิจารณาแยก และเป็นเหตุผลที่ควรตรวจตั้งแต่ตอนร่างว่ารายชื่อคู่สัญญาตรงกับผู้ที่จะทำงานจริงหรือไม่ เมื่อเกิดข้อพิพาทแล้ว การแก้ไขจุดนี้ย้อนหลังทำได้ยากกว่ามาก
LAW
กฎหมายที่เกี่ยวข้อง
- ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1012 และ 1025
- พระราชบัญญัติอนุญาโตตุลาการ พ.ศ. 2545 มาตรา 14
