บริการ / การบังคับคดีและสืบทรัพย์
อายัดเงินเดือนได้เท่าไหร่ และอะไรอายัดไม่ได้
คำถามที่ถามกันมากที่สุดคืออายัดเงินเดือนได้เท่าไหร่ คำตอบไม่ใช่เปอร์เซ็นต์ตายตัวอย่างที่หลายคนเข้าใจ แต่เป็นการคุ้มครองส่วนล่างไว้เป็นจำนวนเงิน และคุ้มครองไม่เท่ากันระหว่างลูกจ้างรัฐกับลูกจ้างเอกชน
เลขมาตราที่เปลี่ยนไปแล้ว
เรื่องนี้เคยอยู่ในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 286 และยังมีเว็บจำนวนมากอ้างเลขเดิมอยู่ ปัจจุบันบทบัญญัติที่ใช้บังคับคือมาตรา 302 ซึ่งเปลี่ยนทั้งจำนวนเงินที่คุ้มครองและผู้มีอำนาจกำหนด การอ่านข้อมูลเก่าจึงทำให้เข้าใจตัวเลขผิดได้ทั้งหมด
เงินเดือนข้าราชการอายัดไม่ได้
มาตรา 302 (2) กำหนดว่าเงินเดือน ค่าจ้าง บำนาญ บำเหน็จ เบี้ยหวัด หรือรายได้อื่นในลักษณะเดียวกันของข้าราชการ เจ้าหน้าที่ หรือลูกจ้างในหน่วยราชการ ไม่อยู่ในความรับผิดแห่งการบังคับคดี ข้อนี้ไม่มีเพดานกำกับ คือได้รับการคุ้มครองทั้งจำนวน รวมถึงเงินสงเคราะห์ บำนาญ หรือบำเหน็จที่หน่วยราชการจ่ายให้คู่สมรสหรือญาติที่ยังมีชีวิตของบุคคลเหล่านั้นด้วย
ลูกจ้างเอกชนคุ้มครองสองหมื่นบาท
มาตรา 302 (3) คุ้มครองเงินเดือน ค่าจ้าง บำนาญ ค่าชดใช้ เงินสงเคราะห์ หรือรายได้อื่นในลักษณะเดียวกันของพนักงาน ลูกจ้าง หรือคนงานนอกจากที่กล่าวใน (2) เป็นจำนวนรวมกันไม่เกินเดือนละสองหมื่นบาท หรือตามจำนวนที่เจ้าพนักงานบังคับคดีเห็นสมควร ส่วนที่เกินจากจำนวนที่คุ้มครองไว้จึงเป็นส่วนที่อายัดได้ ไม่ใช่การหักเป็นสัดส่วนจากยอดทั้งหมด
บำเหน็จและค่าชดเชยมีเพดานของตัวเอง
มาตรา 302 (4) คุ้มครองบำเหน็จหรือค่าชดเชยหรือรายได้อื่นในลักษณะเดียวกันของบุคคลตาม (3) เป็นจำนวนไม่เกินสามแสนบาท หรือตามจำนวนที่เจ้าพนักงานบังคับคดีเห็นสมควร ลูกหนี้ที่เพิ่งถูกเลิกจ้างและได้ค่าชดเชยมาเป็นก้อน จึงไม่ได้ถูกอายัดทั้งจำนวนโดยอัตโนมัติ
ไม่เห็นด้วยกับจำนวนที่กำหนด
มาตรา 302 วรรคสี่กำหนดว่า ถ้าเจ้าหนี้ตามคำพิพากษา ลูกหนี้ตามคำพิพากษา หรือบุคคลภายนอกผู้มีส่วนได้เสียในการบังคับคดีไม่เห็นด้วยกับจำนวนเงินที่เจ้าพนักงานบังคับคดีกำหนด อาจยื่นคำร้องต่อศาลภายในสิบห้าวันนับแต่วันที่ได้ทราบถึงการกำหนดจำนวนเงินนั้น และวรรคท้ายยังเปิดให้ยื่นขอกำหนดใหม่ได้เมื่อพฤติการณ์แห่งการดำรงชีพของลูกหนี้เปลี่ยนแปลงไป
ทรัพย์สินที่ยึดไม่ได้
คู่กันคือมาตรา 301 ซึ่งกำหนดทรัพย์สินที่ไม่อยู่ในความรับผิดแห่งการบังคับคดี ได้แก่ เครื่องนุ่งห่มหลับนอน เครื่องใช้ในครัวเรือน หรือเครื่องใช้สอยส่วนตัว รวมกันราคาไม่เกินประเภทละสองหมื่นบาท สัตว์ สิ่งของ เครื่องมือเครื่องใช้ในการประกอบอาชีพเท่าที่จำเป็นราคารวมไม่เกินหนึ่งแสนบาท อุปกรณ์ที่ใช้ช่วยหรือแทนอวัยวะ ทรัพย์สินอันมีลักษณะเป็นของส่วนตัวโดยแท้ และทรัพย์ที่โอนกันไม่ได้ตามกฎหมาย
PREPARE
สิ่งที่ควรเตรียม
- คำพิพากษาและหมายบังคับคดี
- ข้อมูลที่ทำงานของลูกหนี้และเลขบัญชีธนาคารเท่าที่ทราบ
- หนังสือแจ้งการอายัดที่ได้รับ ถ้าท่านเป็นฝ่ายถูกอายัด
- หลักฐานภาระในครอบครัวและผู้อยู่ในอุปการะ
- สลิปเงินเดือนล่าสุด
QUESTIONS
คำถามที่พบบ่อยในเรื่องนี้
อายัดได้ร้อยละสามสิบใช่ไหม
ไม่ใช่ มาตรา 302 ไม่ได้เขียนเป็นสัดส่วน แต่เขียนเป็นจำนวนเงินที่ได้รับความคุ้มครอง คือสำหรับลูกจ้างเอกชนคุ้มครองรวมกันไม่เกินเดือนละสองหมื่นบาท หรือตามจำนวนที่เจ้าพนักงานบังคับคดีเห็นสมควร ตัวเลขร้อยละที่พูดกันทั่วไปเป็นการสรุปจากทางปฏิบัติเดิม ไม่ใช่ถ้อยคำในกฎหมายปัจจุบัน
เป็นข้าราชการแต่ถูกอายัดบัญชีธนาคาร
ข้อยกเว้นตามมาตรา 302 (2) พูดถึงเงินเดือนและรายได้ในลักษณะเดียวกันที่หน่วยราชการจ่าย ส่วนเงินที่เข้าบัญชีแล้วปะปนกับเงินอื่นเป็นคนละประเด็นซึ่งต้องดูข้อเท็จจริงเป็นเรื่อง ๆ การเก็บหลักฐานว่าเงินในบัญชีมาจากแหล่งใดจึงมีความสำคัญมากในกรณีนี้
LAW
กฎหมายที่เกี่ยวข้อง
- ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง มาตรา 301 และ 302
