รับสภาพหนี้หลังขาดอายุความ เหลือเวลาสองปี
หนี้ที่ขาดอายุความแล้วไม่ได้หายไปไหน และเอกสารแผ่นเดียวที่ลูกหนี้ลงชื่อก็ทำให้เจ้าหนี้กลับมาฟ้องได้อีก แต่จะได้เวลาสิบปีหรือสองปี ขึ้นอยู่กับวันที่ลงชื่อ ไม่ใช่ข้อความในเอกสาร
เป็นหนึ่ง ทับทิมทอง
หุ้นส่วน · สำนักงานกฎหมายวายเอซีที แอดโซซิเอชั่น
เผยแพร่ 7 สิงหาคม 2569 · ปรับปรุง 14 สิงหาคม 2569
ขาดอายุความไม่ได้แปลว่าหนี้หายไป
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 193/10 บัญญัติว่าสิทธิเรียกร้องที่ขาดอายุความ ลูกหนี้มีสิทธิที่จะปฏิเสธการชำระหนี้ตามสิทธิเรียกร้องนั้นได้ ซึ่งเป็นสิทธิปฏิเสธ ไม่ใช่การลบหนี้ทิ้ง และมาตรา 193/29 บัญญัติต่อว่าเมื่อไม่ได้ยกอายุความขึ้นเป็นข้อต่อสู้ ศาลจะอ้างเอาอายุความมาเป็นเหตุยกฟ้องไม่ได้ ผลก็คือจำเลยที่ไม่ยกเรื่องนี้ไว้ในคำให้การย่อมแพ้คดีที่ควรชนะ ส่วนมาตรา 193/28 วรรคหนึ่งบัญญัติว่าการชำระหนี้ตามสิทธิเรียกร้องซึ่งขาดอายุความแล้วนั้น ไม่ว่ามากน้อยเพียงใดจะเรียกคืนไม่ได้ แม้ผู้ชำระหนี้จะไม่รู้ว่าขาดอายุความแล้วก็ตาม
เอกสารใบเดียวกัน ผลต่างกันระหว่างสิบปีกับสองปี
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4507/2547 วางไว้ว่าสิทธิเรียกร้องตามความหมายของมาตรา 193/35 ต้องเป็นกรณีที่ลูกหนี้เป็นหนี้อยู่ก่อนแล้ว ต่อมาหนี้ขาดอายุความ ภายหลังจากนั้นลูกหนี้จึงรับสภาพความรับผิดโดยมีหลักฐานเป็นหนังสือ เมื่อหนี้ตามฟ้องมีอายุความสิบปีและขณะที่ลูกหนี้รับสภาพหนี้เป็นหนังสือนั้นยังไม่ขาดอายุความ จึงไม่เข้ามาตรา 193/35 ซึ่งมีอายุความสองปี แต่ต้องใช้อายุความสิบปีนับแต่มีการรับสภาพหนี้ตามมาตรา 193/14 และมาตรา 193/15 การลงชื่อขณะหนี้ยังไม่ขาดอายุความจึงเป็นการเริ่มนับกำหนดเวลาเดิมใหม่ทั้งจำนวน
ลงชื่อหลังขาดอายุความ ได้กำหนดเวลาใหม่ที่สั้นกว่าเดิม
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 12264/2555 เป็นด้านตรงข้ามของเรื่องเดียวกัน หนี้ค่าอะไหล่ส่งมอบครั้งสุดท้ายเมื่อเดือนตุลาคม 2540 โดยไม่ได้กำหนดเวลาชำระหนี้กันไว้ เจ้าหนี้จึงเรียกให้ชำระได้โดยพลัน หนังสือรับสภาพหนี้จัดทำขึ้นเมื่อวันที่ 2 กรกฎาคม 2547 ซึ่งเป็นเวลาหลังจากขาดอายุความแล้ว ศาลฎีกาจึงถือว่าเป็นการรับสภาพความรับผิดโดยมีหลักฐานเป็นหนังสือ ซึ่งเจ้าหนี้ต้องฟ้องภายในสองปีนับแต่วันทำหนังสือนั้น ตามมาตรา 193/35 ประกอบมาตรา 193/28 วรรคสอง ข้อที่คนเข้าใจกลับกันบ่อยที่สุดจึงอยู่ตรงนี้ คือหนี้ที่ขาดอายุความแล้วให้เวลาแก่เจ้าหนี้น้อยกว่าหนี้ที่ยังไม่ขาดอายุความ
สิ่งที่เจ้าหนี้นับว่าหยุดอายุความ แต่กฎหมายไม่นับ
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4862/2543 มีทั้งสองด้านอยู่ในคดีเดียว ลูกหนี้ชำระภาษีค้างบางส่วนเมื่อเดือนมีนาคม 2529 อายุความสะดุดหยุดลงในวันนั้น แต่นับถึงเดือนพฤศจิกายน 2540 เกินสิบปีแล้ว หนี้ส่วนนั้นจึงขาดอายุความ ศาลฎีกาย้ำว่าอายุความจะสะดุดหยุดลงได้ก็เมื่อมีกรณีต้องด้วยมาตรา 193/14 ส่วนการยึดทรัพย์ตามประมวลรัษฎากรหาได้เป็นการกระทำอันจะทำให้อายุความสะดุดหยุดลงไม่ ที่ทำให้เจ้าหนี้ยังฟ้องได้คือหนังสือที่ลูกหนี้ลงชื่อเมื่อวันที่ 11 พฤศจิกายน 2540 ซึ่งเปิดกำหนดเวลาสองปีใหม่ตามมาตรา 193/35 มาตรา 193/17 วรรคหนึ่งให้ผลในทางเดียวกัน คือถ้าคดีที่ฟ้องไว้ถูกยกฟ้อง ถอนฟ้อง หรือทิ้งฟ้อง ให้ถือว่าอายุความไม่เคยสะดุดหยุดลง ในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4372/2542 เจ้าหนี้ฟ้องเมื่อเดือนมกราคม 2539 แล้วถอนฟ้อง คำขอรับชำระหนี้ที่ยื่นเมื่อเดือนมิถุนายน 2539 จึงเกินสองปีนับแต่หนังสือรับสภาพความรับผิดลงวันที่ 5 สิงหาคม 2536
AUTHORITY
คำพิพากษาศาลฎีกาที่อ้างถึง
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4507/2547
สิทธิเรียกร้องตามมาตรา 193/35 ต้องเป็นกรณีหนี้ขาดอายุความก่อนแล้วลูกหนี้จึงรับสภาพความรับผิด เมื่อขณะรับสภาพหนี้เป็นหนังสือนั้นหนี้ยังไม่ขาดอายุความ จึงใช้อายุความสิบปีนับแต่วันรับสภาพหนี้ตามมาตรา 193/14 และ 193/15 ไม่ใช่สองปี
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 12264/2555
หนังสือรับสภาพหนี้ที่จัดทำขึ้นหลังหนี้ขาดอายุความแล้ว เป็นการรับสภาพความรับผิดโดยมีหลักฐานเป็นหนังสือ เจ้าหนี้ต้องฟ้องภายในสองปีนับแต่วันทำหนังสือนั้น ตามมาตรา 193/35 ประกอบมาตรา 193/28 วรรคสอง
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4862/2543
อายุความสะดุดหยุดลงได้เมื่อมีกรณีต้องด้วยมาตรา 193/14 ส่วนการยึดทรัพย์ตามประมวลรัษฎากรไม่ทำให้อายุความสะดุดหยุดลง และหนังสือที่ลูกหนี้ลงชื่อยอมรับชำระหนี้ที่ขาดอายุความแล้ว เปิดอายุความสองปีใหม่ตามมาตรา 193/35
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4372/2542
หนี้ตามหนังสือรับสภาพความรับผิดมีอายุความสองปีนับแต่วันรับสภาพ การที่เจ้าหนี้ฟ้องคดีแล้วถอนฟ้องไม่เป็นเหตุให้อายุความสะดุดหยุดลง เมื่อยื่นคำขอรับชำระหนี้เกินสองปี หนี้จึงขาดอายุความ
QUESTIONS
คำถามที่พบบ่อยในเรื่องนี้
เจ้าหนี้เอากระดาษมาให้ลงชื่อ บอกว่าแค่ยืนยันยอด
ชื่อที่เรียกเอกสารไม่ได้เป็นตัวกำหนดผล สิ่งที่กำหนดคือวันที่ลงชื่อเทียบกับวันที่หนี้ขาดอายุความ ถ้าลงชื่อขณะหนี้ยังไม่ขาดอายุความ คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 4507/2547 ให้เริ่มนับกำหนดเวลาเดิมใหม่ทั้งจำนวน ถ้าลงชื่อหลังจากนั้น คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 12264/2555 ให้เจ้าหนี้ฟ้องได้ภายในสองปี ทั้งสองทางล้วนเปลี่ยนฐานะของลูกหนี้ ฉะนั้นสิ่งที่ควรทำก่อนลงชื่อคือหาวันที่หนี้ครบกำหนดอายุความให้ได้เสียก่อน
จ่ายไปแล้วบางส่วนก่อนจะรู้ว่าขาดอายุความ ขอคืนได้ไหม
มาตรา 193/28 วรรคหนึ่งตอบไว้ตรง ๆ ว่าเรียกคืนไม่ได้ ไม่ว่ามากน้อยเพียงใด แม้ผู้ชำระหนี้จะไม่รู้ว่าสิทธิเรียกร้องขาดอายุความแล้วก็ตาม ส่วนที่ยังไม่ได้จ่ายเป็นคนละคำถาม และวรรคสองของมาตราเดียวกันกล่าวถึงการรับสภาพความรับผิดโดยมีหลักฐานเป็นหนังสือหรือโดยการให้ประกัน จึงต้องดูว่าสิ่งที่ทำลงไปอยู่ในรูปใด ทั้งนี้วรรคสองยังบัญญัติด้วยว่าจะอ้างความข้อนี้ขึ้นเป็นโทษแก่ผู้ค้ำประกันเดิมไม่ได้
LAW
กฎหมายที่เกี่ยวข้อง
- ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 193/10 และ 193/29
- ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 193/14 และ 193/15
- ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 193/17
- ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 193/28 และ 193/35
