ให้ยืมเงินแล้วไม่คืน ฟ้องได้ไหม
คดีกู้ยืมเงินไม่ได้แพ้ชนะกันที่ว่าใครพูดจริง แต่แพ้ชนะกันที่ว่ามีหลักฐานเป็นหนังสือหรือไม่ กฎหมายวางเงื่อนไขข้อนี้ไว้ตายตัว และเป็นจุดที่คดีส่วนใหญ่ตกตั้งแต่ยังไม่ทันสืบพยาน
เงื่อนไขข้อแรกที่ต้องผ่าน
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 653 วรรคหนึ่งวางหลักว่า การกู้ยืมเงินกว่าสองพันบาทขึ้นไป ถ้ามิได้มีหลักฐานแห่งการกู้ยืมเป็นหนังสืออย่างใดอย่างหนึ่งลงลายมือชื่อผู้ยืมเป็นสำคัญ จะฟ้องร้องให้บังคับคดีหาได้ไม่ ข้อความสำคัญคือคำว่าหลักฐานเป็นหนังสือ ไม่ใช่สัญญากู้ กฎหมายไม่ได้บังคับว่าต้องมีสัญญาเป็นแบบฟอร์ม แต่ต้องมีเอกสารที่แสดงว่ามีการกู้ยืมและมีลายมือชื่อผู้ยืมอยู่
การใช้เงินคืนก็ต้องมีหลักฐานเหมือนกัน
มาตรา 653 วรรคสองเป็นข้อที่ฝ่ายลูกหนี้มักไม่ทราบ กฎหมายกำหนดว่าในการกู้ยืมที่มีหลักฐานเป็นหนังสือ จะนำสืบการใช้เงินได้ต่อเมื่อมีหลักฐานเป็นหนังสืออย่างใดอย่างหนึ่งลงลายมือชื่อผู้ให้ยืมมาแสดง หรือเอกสารอันเป็นหลักฐานแห่งการกู้ยืมนั้นได้เวนคืนแล้ว หรือได้แทงเพิกถอนลงในเอกสารนั้นแล้ว การจ่ายคืนเป็นเงินสดโดยไม่ขอใบรับและไม่ขอสัญญาคืน จึงพิสูจน์ได้ยากมากในภายหลัง
ดอกเบี้ยที่คิดได้
มาตรา 654 ห้ามมิให้คิดดอกเบี้ยเกินร้อยละสิบห้าต่อปี และกำหนดว่าถ้าในสัญญากำหนดดอกเบี้ยเกินกว่านั้น ก็ให้ลดลงมาเป็นร้อยละสิบห้าต่อปี เพดานนี้ใช้กับการให้กู้ยืมระหว่างบุคคลทั่วไป ส่วนสถาบันการเงินอยู่ภายใต้กฎหมายเฉพาะที่ให้อำนาจกำหนดอัตราสูงกว่าได้ สัญญาที่เขียนดอกเบี้ยไว้สูงลิ่วจึงไม่ได้แปลว่าเจ้าหนี้จะเรียกได้เต็มตามที่เขียน
อายุความ
การเรียกเงินกู้คืนไม่มีบทบัญญัติกำหนดอายุความไว้โดยเฉพาะ จึงตกอยู่ภายใต้มาตรา 193/30 ซึ่งกำหนดว่าอายุความนั้น ถ้าประมวลกฎหมายนี้หรือกฎหมายอื่นมิได้บัญญัติไว้โดยเฉพาะ ให้มีกำหนดสิบปี แต่ถ้าเป็นการกู้ที่ตกลงผ่อนชำระเป็นงวด การนับอาจต่างออกไป และการที่ลูกหนี้ชำระบางส่วนหรือรับสภาพหนี้ก็มีผลต่อการนับด้วย เรื่องที่ดูเหมือนขาดอายุความจึงควรให้ดูข้อเท็จจริงก่อนสรุป
แชทและข้อความอิเล็กทรอนิกส์
คำถามที่พบบ่อยที่สุดคือข้อความแชทใช้แทนสัญญากู้ได้หรือไม่ คำตอบไม่ใช่ใช่หรือไม่ใช่ลอย ๆ แต่ต้องดูว่าข้อความนั้นทำหน้าที่เป็นหลักฐานแห่งการกู้ยืมเป็นหนังสือตามมาตรา 653 ได้ครบหรือไม่ ทั้งในแง่เนื้อความที่แสดงว่ามีการกู้ยืมจริง ตัวผู้ส่งที่ระบุได้ว่าเป็นผู้ยืม และการลงลายมือชื่อในความหมายที่กฎหมายยอมรับ ขาดข้อใดข้อหนึ่งไปก็ยังฟ้องไม่ได้
PREPARE
สิ่งที่ควรเตรียม
- เอกสารหรือข้อความที่แสดงว่ามีการกู้ยืม พร้อมลายมือชื่อหรือบัญชีผู้ส่ง
- หลักฐานการโอนเงินให้ผู้ยืม
- หลักฐานการชำระคืนบางส่วน ถ้าเคยมี
- หนังสือทวงถามที่เคยส่งไป และหลักฐานการส่ง
- ข้อความติดต่อระหว่างกัน เก็บไว้ทั้งบทสนทนา
QUESTIONS
คำถามที่พบบ่อยในเรื่องนี้
ให้ยืมไม่เกินสองพันบาท ไม่มีหลักฐานเลย ฟ้องได้ไหม
มาตรา 653 บังคับเรื่องหลักฐานเป็นหนังสือเฉพาะการกู้ยืมกว่าสองพันบาทขึ้นไป จำนวนที่ต่ำกว่านั้นจึงไม่ติดเงื่อนไขข้อนี้ แต่ยังต้องนำสืบให้ศาลเชื่อว่ามีการกู้ยืมกันจริงอยู่ดี และในทางปฏิบัติค่าใช้จ่ายในการดำเนินคดีมักไม่คุ้มกับทุนทรัพย์
ลูกหนี้โอนคืนมาบางส่วนแล้วเงียบไป มีผลอย่างไร
การชำระหนี้บางส่วนอาจถือเป็นการรับสภาพหนี้ ซึ่งมีผลต่อการนับอายุความ และในทางพยานหลักฐานยังเป็นเรื่องที่ใช้ยืนยันว่ามีมูลหนี้อยู่จริงได้ด้วย หลักฐานการโอนเงินคืนบางส่วนจึงเป็นเอกสารที่ควรเก็บไว้ ไม่ใช่ทิ้ง
LAW
กฎหมายที่เกี่ยวข้อง
- ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 653, 654 และ 193/30
