ผิดสัญญาซื้อขาย และแบบที่กฎหมายบังคับ
ข้อพิพาทซื้อขายจำนวนมากไม่ได้เริ่มที่คุณภาพของสินค้า แต่เริ่มที่รูปแบบของสัญญา เพราะกฎหมายบังคับแบบไว้กับทรัพย์บางประเภท และผลของการไม่ทำตามแบบคือสัญญาเป็นโมฆะ ไม่ใช่แค่เสียเปรียบ
แบบที่กฎหมายบังคับ
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 456 วรรคหนึ่งกำหนดว่า การซื้อขายอสังหาริมทรัพย์ ถ้ามิได้ทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ เป็นโมฆะ และให้ใช้ถึงการซื้อขายเรือมีระวางตั้งแต่ห้าตันขึ้นไป แพ และสัตว์พาหนะด้วย คำว่าโมฆะหมายความว่าไม่มีผลตั้งแต่ต้น ไม่ใช่เรื่องที่แก้ไขกันภายหลังได้ด้วยการยอมรับของคู่สัญญา
สัญญาจะซื้อจะขายต่างจากสัญญาซื้อขาย
มาตรา 456 วรรคสองพูดถึงสัญญาจะขายหรือจะซื้อ หรือคำมั่นในการซื้อขายทรัพย์สินตามวรรคหนึ่ง ว่าถ้ามิได้มีหลักฐานเป็นหนังสืออย่างหนึ่งอย่างใดลงลายมือชื่อฝ่ายผู้ต้องรับผิดเป็นสำคัญ หรือได้วางประจำไว้ หรือได้ชำระหนี้บางส่วนแล้ว จะฟ้องร้องให้บังคับคดีหาได้ไม่ นี่คือเหตุผลที่การวางมัดจำและการชำระเงินงวดแรกมีความหมายทางกฎหมายมากกว่าที่คนทั่วไปเข้าใจ
สังหาริมทรัพย์ราคาสองหมื่นบาทขึ้นไป
มาตรา 456 วรรคสามขยายหลักในวรรคสองไปถึงสัญญาซื้อขายสังหาริมทรัพย์ซึ่งตกลงกันเป็นราคาสองหมื่นบาทหรือกว่านั้นขึ้นไปด้วย การซื้อขายเครื่องจักร รถ หรือสินค้าจำนวนมากที่ตกลงกันด้วยวาจาแล้วไม่มีเอกสารใด ๆ จึงมีปัญหาเรื่องการฟ้องบังคับตั้งแต่ต้น เว้นแต่มีการวางประจำหรือชำระหนี้บางส่วนไปแล้ว
ของขาดจำนวนหรือเกินจำนวน
มาตรา 467 กำหนดกำหนดเวลาไว้สั้นเป็นพิเศษ คือในข้อรับผิดเพื่อการที่ทรัพย์ขาดตกบกพร่องหรือล้ำจำนวน ห้ามมิให้ฟ้องคดีเมื่อพ้นกำหนดปีหนึ่งนับแต่เวลาส่งมอบ ผู้ซื้อที่พบว่าได้ของไม่ครบแล้วเจรจากันไปเรื่อย ๆ โดยไม่ฟ้อง จึงเสี่ยงที่จะพ้นกำหนดโดยไม่รู้ตัว
การเรียกค่าของที่ส่งมอบแล้ว
ฝั่งผู้ขายก็มีกำหนดเวลาของตัวเอง มาตรา 193/34 (1) กำหนดให้สิทธิเรียกร้องของผู้ประกอบการค้าหรืออุตสาหกรรมในการเรียกเอาค่าของที่ได้ส่งมอบหรือค่าการงานที่ได้ทำ มีอายุความสองปี เว้นแต่เป็นการที่ได้ทำเพื่อกิจการของฝ่ายลูกหนี้นั้นเอง ผู้ขายที่ปล่อยให้ลูกค้าค้างค่าสินค้ายาวข้ามปีจึงควรตรวจอายุความก่อนเสมอ
PREPARE
สิ่งที่ควรเตรียม
- สัญญาหรือใบสั่งซื้อ พร้อมเอกสารแนบทั้งหมด
- ใบส่งของ ใบรับของ และหลักฐานการส่งมอบ
- ใบวางบิลและหลักฐานการชำระเงินทุกงวด
- หลักฐานการวางมัดจำหรือเงินประจำ
- หนังสือบอกกล่าวและการโต้ตอบระหว่างคู่สัญญา
QUESTIONS
คำถามที่พบบ่อยในเรื่องนี้
ทำสัญญาซื้อขายที่ดินกันเองไม่ได้ไปที่สำนักงานที่ดิน ใช้ได้ไหม
ถ้าเป็นการซื้อขายเสร็จเด็ดขาด มาตรา 456 วรรคหนึ่งกำหนดว่าเป็นโมฆะเมื่อไม่ได้ทำเป็นหนังสือและจดทะเบียนต่อพนักงานเจ้าหน้าที่ แต่ข้อความในเอกสารอาจถูกตีความได้ว่าเป็นสัญญาจะซื้อจะขายซึ่งอยู่ในบังคับวรรคสองแทน ซึ่งให้ผลต่างกันมาก จึงต้องอ่านตัวเอกสารก่อนจะสรุป
รับของมาแล้วเพิ่งพบว่าไม่ครบตอนผ่านไปหนึ่งปีกว่า
มาตรา 467 ห้ามฟ้องเมื่อพ้นกำหนดปีหนึ่งนับแต่เวลาส่งมอบสำหรับข้อรับผิดเรื่องทรัพย์ขาดตกบกพร่องหรือล้ำจำนวนโดยเฉพาะ แต่ข้อพิพาทเรื่องคุณภาพหรือการผิดสัญญาในแง่อื่นอาจอยู่ภายใต้กำหนดเวลาคนละอย่าง การจัดประเภทของข้อเรียกร้องจึงสำคัญมากในเรื่องนี้
LAW
กฎหมายที่เกี่ยวข้อง
- ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 456, 467 และ 193/34 (1)
