ฟ้องหย่า อำนาจปกครองบุตร และสินสมรส
คดีครอบครัวต่างจากคดีแพ่งอื่นตรงที่ผลของคดีอยู่กับคนไปอีกหลายปี โดยเฉพาะส่วนที่เกี่ยวกับบุตร งานส่วนนี้จึงเริ่มจากการดูว่าเรื่องใดตกลงกันได้ก่อน แล้วจึงเหลือเฉพาะเรื่องที่ต้องให้ศาลชี้ขาดจริง ๆ
การหย่ามีสองทาง
ทางแรกคือหย่าโดยความยินยอมและไปจดทะเบียนหย่า ทางที่สองคือฟ้องหย่าต่อศาลเมื่ออีกฝ่ายไม่ยินยอม ทางที่สองต้องมีเหตุตามที่กฎหมายกำหนดเท่านั้น จะอ้างเพียงว่าอยู่ด้วยกันไม่ได้แล้วโดยไม่เข้าเหตุใดเลยไม่พอ ซึ่งเป็นจุดที่คนเข้าใจผิดบ่อยที่สุดในเรื่องนี้
เหตุฟ้องหย่าตามกฎหมาย
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1516 วางเหตุไว้เป็นข้อ ๆ ครอบคลุมตั้งแต่การที่คู่สมรสฝ่ายหนึ่งอุปการะเลี้ยงดูหรือยกย่องผู้อื่นฉันคู่สมรส การประพฤติชั่วจนอีกฝ่ายได้รับความอับอายขายหน้าอย่างร้ายแรงหรือเดือดร้อนเกินควร การทำร้ายหรือหมิ่นประมาทอีกฝ่ายหรือบุพการีของอีกฝ่ายอย่างร้ายแรง การจงใจละทิ้งร้างเกินหนึ่งปี การสมัครใจแยกกันอยู่เกินสามปี ไปจนถึงการไม่ให้ความช่วยเหลืออุปการะเลี้ยงดูตามสมควร แต่ละข้อมีองค์ประกอบของตัวเองที่ต้องพิสูจน์
อำนาจปกครองบุตร
มาตรา 1520 กำหนดว่าในกรณีหย่าโดยความยินยอม ให้คู่สมรสทำความตกลงเป็นหนังสือว่าฝ่ายใดจะเป็นผู้ใช้อำนาจปกครองบุตรคนใด ถ้ามิได้ตกลงกันหรือตกลงกันไม่ได้ ให้ศาลเป็นผู้ชี้ขาด ส่วนกรณีหย่าโดยคำพิพากษา ให้ศาลที่พิจารณาคดีฟ้องหย่าชี้ขาดด้วย และกฎหมายกำหนดหลักไว้ชัดว่า ให้ศาลคำนึงถึงความผาสุกและประโยชน์ของบุตรนั้นเป็นสำคัญ ไม่ใช่ความถูกผิดระหว่างผู้ใหญ่
สินสมรสแบ่งอย่างไร
มาตรา 1533 กำหนดสั้นและชัดว่า เมื่อหย่ากันให้แบ่งสินสมรสให้คู่สมรสแต่ละฝ่ายได้ส่วนเท่ากัน ส่วนเวลาที่ใช้ตัดยอดทรัพย์นั้นมาตรา 1532 แยกไว้สองกรณี ถ้าหย่าโดยความยินยอมของทั้งสองฝ่าย ให้แบ่งทรัพย์สินตามที่มีอยู่ในเวลาจดทะเบียนการหย่า แต่ถ้าหย่าโดยคำพิพากษาของศาล คำพิพากษาส่วนที่บังคับทรัพย์สินมีผลย้อนหลังไปถึงวันฟ้องหย่า ความต่างข้อนี้มีผลต่อทรัพย์ที่เกิดขึ้นหรือหายไประหว่างทางโดยตรง
ค่าทดแทน
มาตรา 1523 กำหนดว่าเมื่อศาลพิพากษาให้หย่ากันเพราะเหตุตามมาตรา 1516 (1) คู่สมรสฝ่ายหนึ่งมีสิทธิได้รับค่าทดแทนจากคู่สมรสอีกฝ่าย และจากผู้ซึ่งได้รับการอุปการะเลี้ยงดูหรือยกย่อง หรือผู้ซึ่งเป็นเหตุแห่งการหย่านั้น แต่วรรคท้ายกำหนดข้อยกเว้นไว้ว่า ถ้าฝ่ายที่จะเรียกยินยอมหรือรู้เห็นเป็นใจให้เกิดการกระทำนั้น จะเรียกค่าทดแทนไม่ได้
PREPARE
สิ่งที่ควรเตรียม
- ทะเบียนสมรสและทะเบียนบ้านของทั้งสองฝ่าย
- สูติบัตรของบุตรทุกคน
- รายการทรัพย์สินที่ได้มาระหว่างสมรส พร้อมเอกสารสิทธิ
- หลักฐานรายได้ของทั้งสองฝ่าย
- ข้อความติดต่อและเอกสารที่เกี่ยวกับเหตุที่จะอ้าง เก็บไว้ทั้งบทสนทนา
QUESTIONS
คำถามที่พบบ่อยในเรื่องนี้
อีกฝ่ายไม่ยอมหย่า ทำอย่างไรได้บ้าง
เมื่อไม่มีความยินยอม ทางที่เหลือคือฟ้องหย่าต่อศาล ซึ่งต้องมีเหตุตามมาตรา 1516 ข้อใดข้อหนึ่งและต้องพิสูจน์องค์ประกอบของเหตุนั้นให้ครบ สิ่งที่ทำได้ตั้งแต่ตอนนี้คือรวบรวมเอกสารและข้อความที่เกี่ยวข้องไว้ให้เป็นระบบ เพราะเหตุหลายข้อในมาตรา 1516 พิสูจน์กันด้วยพฤติการณ์ที่ต่อเนื่อง ไม่ใช่เหตุการณ์ครั้งเดียว
ทรัพย์ที่ซื้อระหว่างสมรสแต่ใส่ชื่อฝ่ายเดียว ถือเป็นของใคร
ชื่อในเอกสารสิทธิไม่ใช่ข้อชี้ขาดเพียงอย่างเดียว สิ่งที่ต้องดูคือทรัพย์นั้นได้มาเมื่อใดและได้มาอย่างไร เพราะการแบ่งตามมาตรา 1533 ใช้กับสินสมรส ไม่ใช่กับทรัพย์ทุกชิ้นที่มีอยู่ หลักฐานการชำระเงิน แหล่งที่มาของเงิน และช่วงเวลาที่ได้มา จึงเป็นเอกสารที่มีน้ำหนักกว่าชื่อที่ปรากฏในโฉนด
LAW
กฎหมายที่เกี่ยวข้อง
- ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1516, 1520, 1523, 1532 และ 1533
