ความเงียบอยู่ในเขตอำนาจศาลปกครอง
พระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2542 มาตรา 9 วรรคหนึ่ง (2) ให้ศาลปกครองมีอำนาจพิจารณาพิพากษาคดีพิพาทเกี่ยวกับการที่หน่วยงานทางปกครองหรือเจ้าหน้าที่ของรัฐละเลยต่อหน้าที่ตามที่กฎหมายกำหนดให้ต้องปฏิบัติ หรือปฏิบัติหน้าที่ดังกล่าวล่าช้าเกินสมควร ถ้อยคำนี้ครอบคลุมสองสถานการณ์ที่ต่างกัน คือไม่ทำเลย กับทำแต่ช้าเกินสมควร
หน้าที่ตามที่กฎหมายกำหนดให้ต้องปฏิบัติ
เงื่อนไขที่ต้องพิสูจน์ก่อนอย่างอื่นคือมีหน้าที่ตามที่กฎหมายกำหนดให้ต้องปฏิบัติจริง เรื่องที่หน่วยงานมีดุลพินิจว่าจะทำหรือไม่ทำ ต่างจากเรื่องที่กฎหมายกำหนดให้ต้องทำ งานเตรียมคดีจึงเริ่มที่การชี้ให้ได้ว่าหน้าที่นั้นอยู่ในบทบัญญัติใด และผู้ฟ้องคดีอยู่ในฐานะที่ได้รับความเดือดร้อนหรือเสียหายจากการไม่ปฏิบัติหน้าที่นั้นอย่างไร
กลไกหนังสือร้องขอตามมาตรา 49
มาตรา 49 กำหนดว่าการฟ้องคดีปกครองต้องยื่นฟ้องภายในเก้าสิบวันนับแต่วันที่รู้หรือควรรู้ถึงเหตุแห่งการฟ้องคดี หรือนับแต่วันที่พ้นกำหนดเก้าสิบวันนับแต่วันที่ผู้ฟ้องคดีได้มีหนังสือร้องขอต่อหน่วยงานทางปกครองหรือเจ้าหน้าที่ของรัฐเพื่อให้ปฏิบัติหน้าที่ตามที่กฎหมายกำหนด และไม่ได้รับหนังสือชี้แจง หรือได้รับแต่เป็นคำชี้แจงที่ผู้ฟ้องคดีเห็นว่าไม่มีเหตุผล ทางที่สองนี้คือกลไกสำหรับกรณีความเงียบโดยเฉพาะ
อ่านกลไกนั้นเป็นสองช่วงเก้าสิบวัน
โครงสร้างของมาตรา 49 ในกรณีความเงียบจึงเป็นสองช่วงต่อกัน ช่วงแรกคือเก้าสิบวันนับแต่วันที่มีหนังสือร้องขอ ซึ่งเป็นช่วงที่ให้โอกาสหน่วยงานตอบ ช่วงที่สองคือเก้าสิบวันสำหรับการยื่นฟ้อง ซึ่งเริ่มนับเมื่อพ้นช่วงแรก การไม่มีหนังสือร้องขอตั้งแต่ต้นจึงทำให้ไม่มีจุดตั้งต้นของช่วงแรก และวันที่ลงในหนังสือฉบับนั้นคือวันที่ต้องเก็บไว้
คำบังคับที่ศาลออกได้
มาตรา 72 วรรคหนึ่ง (2) ให้ศาลปกครองมีอำนาจสั่งให้หัวหน้าหน่วยงานทางปกครองหรือเจ้าหน้าที่ของรัฐที่เกี่ยวข้องปฏิบัติตามหน้าที่ภายในเวลาที่ศาลปกครองกำหนด ในกรณีที่มีการฟ้องว่าละเลยต่อหน้าที่หรือปฏิบัติหน้าที่ล่าช้าเกินสมควร คำบังคับนี้จึงไม่ใช่เพียงการประกาศว่าหน่วยงานผิด แต่เป็นคำสั่งให้ทำ พร้อมกรอบเวลาที่ศาลกำหนดเอง
PREPARE
สิ่งที่ควรเตรียม
- บทบัญญัติที่กำหนดหน้าที่ซึ่งอ้างว่าถูกละเลย
- คำขอหรือเรื่องที่ยื่นไว้กับหน่วยงาน พร้อมวันที่ยื่น
- หนังสือร้องขอให้ปฏิบัติหน้าที่ และหลักฐานการส่ง
- คำชี้แจงที่ได้รับกลับมา ถ้ามี
- ความเดือดร้อนหรือเสียหายที่เกิดขึ้นจากความล่าช้า
QUESTIONS
คำถามที่พบบ่อยในเรื่องนี้
ยื่นเรื่องไว้นานแล้วแต่ยังไม่เคยทำหนังสือร้องขอ
กลไกตามมาตรา 49 ทางที่สองเริ่มนับจากวันที่มีหนังสือร้องขอต่อหน่วยงานเพื่อให้ปฏิบัติหน้าที่ ไม่ใช่จากวันที่ยื่นเรื่องไว้ครั้งแรก การยังไม่เคยมีหนังสือร้องขอจึงไม่ได้แปลว่าหมดสิทธิ แต่แปลว่ายังไม่ได้เริ่มนับ สิ่งที่ทำได้คือทำหนังสือร้องขอให้ชัดเจนว่าขอให้ปฏิบัติหน้าที่ใด แล้วจับเวลาสองช่วงตามมาตรา 49
หน่วยงานตอบมาแต่เป็นคำตอบที่ไม่ตรงคำถาม
มาตรา 49 ระบุไว้สองกรณีคู่กัน คือไม่ได้รับหนังสือชี้แจง หรือได้รับแต่เป็นคำชี้แจงที่ผู้ฟ้องคดีเห็นว่าไม่มีเหตุผล คำตอบที่ไม่ตรงประเด็นจึงอยู่ในกรอบที่กฎหมายคาดหมายไว้แล้ว สิ่งที่ควรทำคือเก็บทั้งหนังสือร้องขอและคำชี้แจงไว้คู่กัน เพราะการเทียบสองฉบับคือสิ่งที่แสดงว่าคำชี้แจงนั้นตอบหรือไม่ตอบ
LAW
กฎหมายที่เกี่ยวข้อง
- พระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2542 มาตรา 9
- พระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2542 มาตรา 49
- พระราชบัญญัติจัดตั้งศาลปกครองและวิธีพิจารณาคดีปกครอง พ.ศ. 2542 มาตรา 72
