กฎหมายที่ใช้กับข้อนี้
พระราชบัญญัติว่าด้วยข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม พ.ศ. 2540 มาตรา 5 วรรคหนึ่งกำหนดว่า ข้อตกลงจำกัดสิทธิหรือเสรีภาพในการประกอบอาชีพการงาน หรือการทำนิติกรรมที่เกี่ยวกับการประกอบธุรกิจการค้าหรือวิชาชีพ ซึ่งไม่เป็นโมฆะ แต่เป็นข้อตกลงที่ทำให้ผู้ถูกจำกัดสิทธิหรือเสรีภาพต้องรับภาระมากกว่าที่จะพึงคาดหมายได้ตามปกติ ให้มีผลบังคับได้เพียงเท่าที่เป็นธรรมและพอสมควรแก่กรณีเท่านั้น
ศาลดูอะไรบ้าง
มาตรา 5 วรรคสองระบุสิ่งที่ต้องพิเคราะห์ไว้ชัด คือขอบเขตในด้านพื้นที่และระยะเวลาของการจำกัดสิทธิหรือเสรีภาพ รวมทั้งความสามารถและโอกาสในการประกอบอาชีพการงานหรือการทำนิติกรรมในรูปแบบอื่นหรือกับบุคคลอื่นของผู้ถูกจำกัดสิทธิ ประกอบกับทางได้เสียทุกอย่างอันชอบด้วยกฎหมายของคู่สัญญาด้วย ทั้งสามอย่างนี้จึงเป็นโครงของการต่อสู้คดี ไม่ว่าจะอยู่ฝั่งใด
ไม่ใช่โมฆะ แต่ตัดทอนได้
ถ้อยคำในวรรคหนึ่งพูดถึงข้อตกลงซึ่งไม่เป็นโมฆะ แล้วให้มีผลบังคับได้เพียงเท่าที่เป็นธรรมและพอสมควร โครงสร้างนี้ต่างจากการเป็นโมฆะทั้งข้อ ผลในทางปฏิบัติคือข้อห้ามที่เขียนไว้กว้างมากอาจถูกลดขอบเขตลง แทนที่จะถูกยกเลิกทั้งหมด ลูกจ้างที่คิดว่าข้อนี้ใช้ไม่ได้เลยจึงเสี่ยงพอ ๆ กับนายจ้างที่คิดว่าบังคับได้เต็มตามที่เขียน
จุดที่ทำให้ข้อห้ามกว้างเกินไป
รูปแบบที่มักมีปัญหาคือการห้ามทั่วราชอาณาจักรโดยไม่จำกัดพื้นที่ที่นายจ้างประกอบกิจการจริง การกำหนดระยะเวลายาวเกินกว่าประโยชน์ที่นายจ้างต้องคุ้มครอง และการห้ามประกอบอาชีพทั้งสายงานแทนที่จะห้ามเฉพาะงานที่ทับซ้อนกับข้อมูลที่ลูกจ้างเข้าถึง สามอย่างนี้ตรงกับสิ่งที่มาตรา 5 วรรคสองสั่งให้พิเคราะห์พอดี
สิ่งที่ควรทำก่อนเซ็นและก่อนย้ายงาน
ก่อนเซ็น สิ่งที่ต่อรองได้จริงคือขอบเขตพื้นที่ ระยะเวลา และคำนิยามของธุรกิจที่ห้าม ซึ่งมักเขียนไว้กว้างเกินความจำเป็นเพราะลอกแบบฟอร์มมา ก่อนย้ายงาน สิ่งที่ควรทำคืออ่านข้อนั้นอีกครั้งและเทียบกับงานใหม่จริง ๆ ว่าทับซ้อนตรงไหน เพราะหลายกรณีพบว่างานใหม่ไม่ได้เข้าข่ายตามถ้อยคำที่เขียนไว้ตั้งแต่แรก
PREPARE
สิ่งที่ควรเตรียม
- สัญญาจ้างและเอกสารแนบที่มีข้อห้ามแข่งขัน
- รายละเอียดงานเดิมและข้อมูลที่เข้าถึงได้จริง
- รายละเอียดงานใหม่และขอบเขตที่ทับซ้อน
- พื้นที่ที่นายจ้างเดิมประกอบกิจการจริง
- หนังสือเตือนหรือหนังสือจากนายจ้างเดิม ถ้ามี
QUESTIONS
คำถามที่พบบ่อยในเรื่องนี้
เซ็นไปแล้วโดยไม่ได้อ่าน ยังโต้แย้งได้ไหม
มาตรา 5 ไม่ได้ผูกผลไว้กับว่าอ่านหรือไม่อ่าน แต่ผูกไว้กับว่าข้อตกลงนั้นทำให้ผู้ถูกจำกัดต้องรับภาระมากกว่าที่จะพึงคาดหมายได้ตามปกติหรือไม่ และให้มีผลเท่าที่เป็นธรรมและพอสมควรแก่กรณี การเซ็นไปแล้วจึงไม่ได้ปิดประตู แต่สิ่งที่ต้องเตรียมคือข้อเท็จจริงตามที่วรรคสองสั่งให้พิเคราะห์
นายจ้างเดิมส่งหนังสือห้ามไม่ให้เริ่มงานใหม่
หนังสือจากนายจ้างเดิมเป็นการอ้างสิทธิตามสัญญา ไม่ใช่คำสั่งที่มีผลบังคับในตัว สิ่งที่ควรทำคือเทียบถ้อยคำในข้อห้ามกับงานใหม่จริง ๆ และดูขอบเขตพื้นที่กับระยะเวลาตามมาตรา 5 วรรคสอง ก่อนตัดสินใจ เพราะการยอมตามทันทีโดยไม่ตรวจ อาจเสียโอกาสงานไปทั้งที่ข้อนั้นบังคับไม่ได้เต็มตามที่เขียน
LAW
กฎหมายที่เกี่ยวข้อง
- พระราชบัญญัติว่าด้วยข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม พ.ศ. 2540 มาตรา 5
- พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541
