อัตราตามอายุงาน
พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 118 กำหนดไว้หกขั้น ทำงานครบ 120 วันแต่ไม่ครบหนึ่งปี ได้ไม่น้อยกว่าค่าจ้างอัตราสุดท้าย 30 วัน ครบหนึ่งปีแต่ไม่ครบสามปี ได้ 90 วัน ครบสามปีแต่ไม่ครบหกปี ได้ 180 วัน ครบหกปีแต่ไม่ครบสิบปี ได้ 240 วัน ครบสิบปีแต่ไม่ครบยี่สิบปี ได้ 300 วัน และครบยี่สิบปีขึ้นไป ได้ 400 วัน
อะไรนับเป็นการเลิกจ้าง
มาตรา 118 นิยามการเลิกจ้างไว้กว้างกว่าที่คนทั่วไปเข้าใจ คือการกระทำใดที่นายจ้างไม่ให้ลูกจ้างทำงานต่อไปและไม่จ่ายค่าจ้างให้ ไม่ว่าจะเพราะเหตุสิ้นสุดสัญญาจ้างหรือเหตุอื่นใด และรวมถึงกรณีที่ลูกจ้างไม่ได้ทำงานและไม่ได้รับค่าจ้างเพราะนายจ้างไม่สามารถดำเนินกิจการต่อไปได้ด้วย นายจ้างที่ปิดกิจการเงียบ ๆ จึงไม่พ้นความรับผิดเพียงเพราะไม่ได้ออกหนังสือเลิกจ้าง
หกกรณีที่ไม่ต้องจ่าย
มาตรา 119 ยกเว้นไว้หกกรณี คือทุจริตต่อหน้าที่หรือกระทำความผิดอาญาโดยเจตนาแก่นายจ้าง จงใจทำให้นายจ้างได้รับความเสียหาย ประมาทเลินเล่อเป็นเหตุให้นายจ้างเสียหายอย่างร้ายแรง ฝ่าฝืนข้อบังคับหรือคำสั่งอันชอบด้วยกฎหมายและเป็นธรรมโดยได้ตักเตือนเป็นหนังสือแล้ว ละทิ้งหน้าที่สามวันทำงานติดต่อกันโดยไม่มีเหตุอันสมควร และได้รับโทษจำคุกตามคำพิพากษาถึงที่สุด
ข้อที่นายจ้างพลาดบ่อยที่สุด
มาตรา 119 วรรคท้ายวางกติกาไว้ว่า ถ้านายจ้างไม่ได้ระบุข้อเท็จจริงอันเป็นเหตุที่เลิกจ้างไว้ในหนังสือบอกเลิกสัญญาจ้าง หรือไม่ได้แจ้งเหตุให้ลูกจ้างทราบในขณะที่เลิกจ้าง นายจ้างจะยกเหตุนั้นขึ้นอ้างในภายหลังไม่ได้ หนังสือเลิกจ้างที่เขียนลอย ๆ ว่าไม่ผ่านการประเมิน แล้วมาอ้างเรื่องทุจริตตอนสู้คดี จึงมีปัญหาตั้งแต่ต้น
ค่าชดเชยพิเศษ
มีอีกสองสถานการณ์ที่กฎหมายให้มากกว่าปกติ มาตรา 120 กรณีนายจ้างย้ายสถานประกอบกิจการโดยไม่ปิดประกาศล่วงหน้าไม่น้อยกว่าสามสิบวัน ลูกจ้างที่ไม่ประสงค์จะย้ายตามมีสิทธิได้ค่าชดเชยพิเศษแทนการบอกกล่าวล่วงหน้าเท่ากับค่าจ้าง 30 วัน และค่าชดเชยพิเศษไม่น้อยกว่าอัตราตามมาตรา 118 ส่วนมาตรา 121 และ 122 กรณีเลิกจ้างเพราะนำเครื่องจักรหรือเทคโนโลยีมาใช้จนต้องลดคน ลูกจ้างที่ทำงานเกินหกปีได้ค่าชดเชยพิเศษเพิ่มอีก 15 วันต่อการทำงานครบหนึ่งปี แต่รวมแล้วไม่เกิน 360 วัน
PREPARE
สิ่งที่ควรเตรียม
- หนังสือเลิกจ้าง และเหตุผลที่ระบุไว้ในนั้น
- หลักฐานวันเริ่มงาน เช่น สัญญาจ้างหรือหนังสือรับรอง
- สลิปเงินเดือนล่าสุดเพื่อยืนยันค่าจ้างอัตราสุดท้าย
- หนังสือตักเตือนที่เคยได้รับ พร้อมวันที่
- เอกสารที่ถูกขอให้ลงชื่อในวันสุดท้าย
QUESTIONS
คำถามที่พบบ่อยในเรื่องนี้
ลาออกเองได้ค่าชดเชยไหม
โดยหลักไม่ได้ เพราะค่าชดเชยตามมาตรา 118 ผูกกับการเลิกจ้าง ไม่ใช่การลาออก แต่ข้อเท็จจริงสำคัญกว่าชื่อเอกสาร ถ้าถูกกดดันให้เขียนใบลาออกโดยไม่สมัครใจ หรือถูกบีบให้เลือกระหว่างลาออกกับถูกไล่ออก เป็นเรื่องที่ต้องดูพยานหลักฐานว่าเข้าลักษณะการเลิกจ้างหรือไม่
สัญญาจ้างมีกำหนดระยะเวลา จบสัญญาแล้วได้ค่าชดเชยไหม
มาตรา 118 วรรคสามยกเว้นลูกจ้างที่มีกำหนดระยะเวลาการจ้างไว้แน่นอนและเลิกจ้างตามกำหนดนั้น แต่วรรคสี่จำกัดไว้แคบมาก คือทำได้เฉพาะงานในโครงการที่มิใช่งานปกติของธุรกิจซึ่งมีระยะเวลาเริ่มต้นและสิ้นสุดแน่นอน งานครั้งคราวที่มีกำหนดสิ้นสุด หรืองานตามฤดูกาล ซึ่งต้องแล้วเสร็จภายในไม่เกินสองปี และต้องทำสัญญาเป็นหนังสือตั้งแต่เริ่มจ้าง สัญญาปีต่อปีในงานประจำทั่วไปจึงมักไม่เข้าข้อยกเว้นนี้
LAW
กฎหมายที่เกี่ยวข้อง
- พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 118, 119, 120, 121 และ 122
