ฐานที่ใช้ฟ้องและองค์ประกอบ
ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 420 กำหนดว่า ผู้ใดจงใจหรือประมาทเลินเล่อ ทำต่อบุคคลอื่นโดยผิดกฎหมายให้เขาเสียหายถึงแก่ชีวิตก็ดี แก่ร่างกายก็ดี อนามัยก็ดี เสรีภาพก็ดี ทรัพย์สินหรือสิทธิอย่างหนึ่งอย่างใดก็ดี ผู้นั้นทำละเมิดจำต้องใช้ค่าสินไหมทดแทนเพื่อการนั้น องค์ประกอบจึงมีทั้งสภาพจิตใจของผู้กระทำ ความผิดกฎหมายของการกระทำ และความเสียหายที่เกิดขึ้น ครบทั้งสามอย่าง
ความผิดพลาดในงานกับการละเมิด
ไม่ใช่ความเสียหายทุกอย่างที่เกิดในระหว่างการทำงานจะเข้ามาตรา 420 เพราะยังต้องมีทั้งความจงใจหรือประมาทเลินเล่อ และความผิดกฎหมายของการกระทำนั้น การตัดสินใจที่ผิดพลาดในงานซึ่งอยู่ในขอบเขตของดุลพินิจที่ได้รับมอบหมาย ต่างจากการกระทำที่เข้าองค์ประกอบตามมาตรานี้ งานเตรียมคดีของทั้งสองฝ่ายจึงเริ่มที่การแยกสองอย่างนี้ออกจากกันด้วยข้อเท็จจริง ไม่ใช่ด้วยผลลัพธ์ทางตัวเลข
หนึ่งปีนับแต่วันที่รู้
มาตรา 448 วรรคหนึ่งกำหนดว่า สิทธิเรียกร้องค่าเสียหายอันเกิดแต่มูลละเมิดขาดอายุความเมื่อพ้นปีหนึ่งนับแต่วันที่ผู้ต้องเสียหายรู้ถึงการละเมิดและรู้ตัวผู้จะพึงต้องใช้ค่าสินไหมทดแทน หรือเมื่อพ้นสิบปีนับแต่วันทำละเมิด จุดตั้งต้นของกำหนดหนึ่งปีจึงต้องมีสองอย่างพร้อมกัน คือรู้ถึงการละเมิด และรู้ตัวผู้ที่จะต้องรับผิด ซึ่งในทางปฏิบัติมักเป็นวันที่ผลการตรวจสอบภายในชี้ตัวได้
ข้อยกเว้นเมื่อการกระทำเป็นความผิดอาญา
วรรคสองของมาตรา 448 กำหนดว่า ถ้าเรียกร้องค่าเสียหายในมูลอันเป็นความผิดมีโทษตามกฎหมายลักษณะอาญา และมีกำหนดอายุความทางอาญายาวกว่าที่กล่าวมานั้น ให้เอาอายุความที่ยาวกว่านั้นมาบังคับ ข้อนี้สำคัญมากในคดีที่พฤติการณ์เข้าลักษณะความผิดอาญา เพราะทำให้กำหนดหนึ่งปีไม่ใช่คำตอบสุดท้าย และเป็นเหตุที่ต้องพิจารณาลักษณะของการกระทำก่อนจะสรุปว่าคดีขาดอายุความแล้ว
จุดที่คดีเหล่านี้ตัดสินกัน
เมื่ออ่านสองมาตรานี้คู่กัน จะเห็นว่าคดีประเภทนี้ตัดสินกันที่วันที่และที่พฤติการณ์ ไม่ใช่ที่จำนวนเงิน ฝั่งนายจ้างต้องแสดงให้ได้ว่ารู้ถึงการละเมิดและรู้ตัวผู้ต้องรับผิดเมื่อใด และฟ้องภายในหนึ่งปีนับแต่นั้น หรือมิฉะนั้นก็ต้องแสดงว่าพฤติการณ์เข้าข้อยกเว้นตามวรรคสอง ส่วนฝั่งลูกจ้างมีสองแนวทางคู่ขนาน คือโต้แย้งองค์ประกอบตามมาตรา 420 และตรวจวันที่ตามมาตรา 448
PREPARE
สิ่งที่ควรเตรียม
- รายงานการตรวจสอบภายในพร้อมวันที่ของแต่ละขั้น
- วันที่ทราบเหตุ และวันที่ทราบว่าผู้ใดเกี่ยวข้อง
- ขอบเขตหน้าที่และดุลพินิจที่ลูกจ้างได้รับมอบ
- ความเสียหายที่เกิดขึ้นจริงพร้อมเอกสารประกอบ
- การดำเนินการทางวินัยหรือทางอาญาที่เกี่ยวข้อง
QUESTIONS
คำถามที่พบบ่อยในเรื่องนี้
ตรวจสอบภายในนานหลายเดือนกว่าจะได้ข้อสรุป
มาตรา 448 วรรคหนึ่งผูกจุดตั้งต้นไว้กับวันที่รู้ถึงการละเมิดและรู้ตัวผู้จะพึงต้องใช้ค่าสินไหมทดแทน ไม่ใช่วันที่การตรวจสอบเสร็จสิ้นหรือวันที่ผู้มีอำนาจอนุมัติให้ฟ้อง ระยะเวลาที่ใช้ไปกับกระบวนการภายในจึงอาจนับรวมอยู่ในหนึ่งปีแล้ว การจดวันที่ของแต่ละขั้นตอนไว้ตั้งแต่ต้นจึงมีผลต่อคดีโดยตรง
ลูกจ้างลาออกไปแล้ว ยังฟ้องได้หรือไม่
มาตรา 420 ผูกความรับผิดไว้กับการกระทำละเมิด ไม่ได้ผูกกับการที่ยังเป็นลูกจ้างอยู่หรือไม่ การลาออกจึงไม่ได้ทำให้ความรับผิดตามมูลละเมิดสิ้นไป สิ่งที่เปลี่ยนไปคือเรื่องในทางปฏิบัติ ทั้งการเข้าถึงเอกสารและพยาน และที่สำคัญกว่านั้นคือกำหนดเวลาตามมาตรา 448 ซึ่งเดินอยู่แล้วนับแต่วันที่รู้ถึงการละเมิดและรู้ตัวผู้ต้องรับผิด
LAW
กฎหมายที่เกี่ยวข้อง
- ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 420
- ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 448
